Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym od wspólników i członków zarządu podmiotem prawa. Co do zasady to sama spółka odpowiada za swoje zobowiązania. Od tej zasady istnieje jednak istotny wyjątek przewidziany w art. 299 Kodeksu spółek handlowych, który ma szczególne znaczenie dla wierzycieli spółki z o.o.
Zgodnie z art. 299 § 1 KSH, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty, co oznacza, że członek zarządu może odpowiadać całym swoim majątkiem prywatnym. Jej celem jest ochrona wierzycieli w sytuacji, w której spółka nie posiada majątku pozwalającego na skuteczne zaspokojenie długu.
Dla dochodzenia roszczeń od członka zarządu wierzyciel powinien wykazać przede wszystkim istnienie niezaspokojonego zobowiązania spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Nie jest natomiast konieczne wykazywanie winy członka zarządu już na etapie formułowania roszczenia. Odpowiedzialność ta powstaje bowiem dopiero wtedy, gdy wierzyciel nie może uzyskać zaspokojenia z majątku samej spółki.
Członek zarządu może jednak uwolnić się od odpowiedzialności. Powinien wówczas wykazać jedną z przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 299 § 2 KSH. Chodzi w szczególności o sytuację, w której we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Członek zarządu może także bronić się, wykazując, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy albo że pomimo braku takiego wniosku wierzyciel nie poniósł szkody.
Odpowiedzialność z art. 299 KSH dotyczy zarówno aktualnych, jak i byłych członków zarządu. Istotne jest przede wszystkim to, czy dana osoba rzeczywiście pełniła funkcję członka zarządu w okresie istotnym z punktu widzenia powstania zobowiązania oraz obowiązku podjęcia działań chroniących wierzycieli, w szczególności zgłoszenia wniosku o upadłość. Sam wpis w KRS ma znaczenie dowodowe, ale decydujący jest rzeczywisty okres pełnienia funkcji.
W praktyce największe znaczenie ma bieżące monitorowanie sytuacji finansowej spółki. Członek zarządu powinien reagować odpowiednio wcześnie, gdy spółka traci zdolność regulowania swoich zobowiązań albo gdy jej sytuacja majątkowa wskazuje na ryzyko niewypłacalności. Zaniechanie takich działań może prowadzić do osobistej odpowiedzialności za długi spółki.
Art. 299 KSH jest więc jednym z najważniejszych instrumentów ochrony wierzycieli spółki z o.o. Jednocześnie stanowi istotne ryzyko dla osób pełniących funkcję w zarządzie. Przyjęcie funkcji członka zarządu powinno wiązać się nie tylko z prowadzeniem spraw spółki, ale także z realną oceną jej kondycji finansowej oraz terminowym podejmowaniem działań wymaganych przez prawo.
